|
18 Ekim 2008 Gün ve
27028 Sayılı Resmî Gazete’de
Yayımlanan
13 Ekim 2008 Gün ve
2008/14200 Sayılı 2009 Yılı Programının
Uygulanması, Koordinasyonu
ve İzlenmesine Dair
Bakanlar Kurulu Kararı
Ekidir
GİRİŞ
2009 Yılı Programı, Dokuzuncu Kalkınma Planı ile üç
yıllık perspektifle hazırlanan Orta Vadeli Programa (2009-2011) uygun
olarak mevcut durum analizinin yanı sıra bir yıllık dönem için
makroekonomik, sektörel ve bölgesel politikaların belirlendiği, amaç,
hedef, strateji ve öncelikler ile bu doğrultuda bütün kamu kesiminin alması
gereken tedbirlerin yer aldığı politika dokümanıdır.
Küresel finansal ve ekonomik gelişmelerin, ulusal ekonomileri
farklı alan ve şekillerdeki etkileme hızı ve şiddeti değişmiştir. Bu
değişime tepki olarak ülkelerin geliştirdiği politika ve uygulamalar,
ekonomilerin sistemik dalgalanma ve şok üretme potansiyelini tetiklemiştir.
Uluslararası uygulamalar, dalgalanma ve şoklara yönelik politika tedbirleri
ve önceliklerinde eklektik yaklaşımları gündeme getirmiştir. Piyasa
ekonomisi felsefesine uygun yaklaşımlarla, piyasa ekonomisi uygulamalarıyla
örtüşmeyen karar ve uygulama süreçleri bir arada yer almaya başlamıştır.
Ülkemizde, program ve bütçe süreci orta vadeli
programın Mayıs ayı sonuna kadar Bakanlar Kurulunca kabulüyle
başlamaktadır. Milli bütçe tahmin raporu ile merkezi yönetim bütçe kanun
tasarısı mali yılbaşından yetmişbeş gün önce TBMM’ye sunulmaktadır. Bu
nedenle, makro büyüklükler oluşturulurken global ve ulusal ölçekte Eylül ve
Ekim ayı başı itibarıyla mevcut veriler kullanılmaktadır. Bu çerçevede,
2009 Yılı Programının hedef ve göstergelerinin oluşturulmasında da, uzun
vadeli bakış açısı korunarak, gelişmiş ekonomilerin finans piyasalarından
başlayarak üretim sektörlerine de yansıyan küresel dalgalanmanın ülkemiz
ekonomisine muhtemel etkileri mümkün olduğunca dikkate alınmıştır. Türkiye
ekonomisinin ihtiyaçları ile küresel konjonktürün kısıtlamaları ışığında,
enflasyon-büyüme ve istihdam konusunda gerekli tercih ve öncelikler
Programda oluşturulmuştur. Ancak, küresel ölçekteki hızlı gelişme ve
belirsizlikler, kullanılan bazı veri ve varsayımların güncelliğini sürekli
etkilemektedir.
2009 Yılı Programının uygulanması sürecinde idari ve
yasal düzenlemelerin gerçekleştirilmesinde; bakanlık, kurum ve kuruluşlar
karar alma ve uygulama süreçlerinde Programın amaç ve önceliklerini esas
alacaktır. Bakanlıkların, kamu kurum ve kuruluşlarının uygulama süreçlerinin
plan ve programlarla senkronizasyonunu kurmaya, küresel krizin etkilerini
en aza indirmeye odaklı tedbir ve öncelikleri yeniden şekillendirmeye
yönelik olarak, Ekonomi Koordinasyon Kurulunun (EKK) yasal ve fonksiyonel
altyapısı güçlendirilmektedir.
2009 Yılı Programı tedbirleri yukarıda açıklanan
çerçevede; Dokuzuncu Kalkınma Planı, 60. Hükümet Programı Eylem Planı ve AB
Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Ulusal Program hedeflerini
gerçekleştirmeye yönelik olarak 2009 yılında kamu kurum ve kuruluşlarının
öngördüğü eylemler ile sektör temsilcileriyle yapılan EKK toplantılarında
gündeme getirilen öneriler dikkate alınarak oluşturulmuştur.
1 Ocak 2009 tarihi itibarıyla tüm parasal işlemlerde
YTL’den TL’ye geçileceğinden 2009 Yılı Programında TL kullanılmıştır.
2009 Yılı Programında yer alan tedbirlerin
gerçekleşme durumları 2009 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve
İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararının ilgili hükümleri çerçevesinde
izlenecek ve değerlendirilecektir.
BİRİNCİ BÖLÜM
2009 YILI PROGRAMININ
MAKROEKONOMİK AMAÇ VE POLİTİKALARI
I.
MAKROEKONOMİK AMAÇLAR
Uluslararası finansal piyasalarda ortaya çıkan ve
üretim sektörlerine de yansıyan küresel krizin ekonomimiz üzerindeki olası
olumsuz etkilerini en aza indirerek; ekonomide sağlanan güven ve istikrarı
korumak, ekonomik büyümeyi makul bir seviyede tutmak, enflasyonla
mücadeleye kararlı bir şekilde devam etmek, cari açığın finansman
kaynaklarını çeşitlendirmek, kurallı bir mali yapı altında mali disiplini
sürdürerek 2009-2011 Orta Vadeli Programında yer alan mali hedeflere
ulaşmak, 2009 Yılı Programının temel amacıdır.
II.
MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR
A.
BÜYÜME VE İSTİHDAM
1. Dünyada ekonomik büyümenin yavaşladığı bir
ortamda büyüme hızımızı potansiyeline yakın bir seviyede tutmak amacıyla
makroekonomik istikrarın korunmasını gözeten, özel sektör yatırımlarını
teşvik eden, yatırım ortamının iyileştirilmesini ve ihracatta sağlanan
artışın sürdürülmesini hedefleyen bir ekonomik ortam sağlanacaktır.
2. Ekonominin iç ve dış şoklara karşı
dayanıklılığını ve uluslararası rekabet gücünü artıracak, verimliliği,
işgücünün niteliğini yükseltecek, işgücü piyasasının esnekliğini artıracak
kurumsal ve yapısal düzenlemelere devam edilerek büyümenin
sürdürülebilirlik niteliği güçlendirilecektir.
3. Başta GAP olmak üzere kamu yatırımlarına ayrılan
kaynaklar yoluyla üretim ve istihdam potansiyelleri etkin şekilde
değerlendirilecektir.
4. Finansmana erişimle ilgili olarak mali
piyasalarda ve vergisel konularda gerekli tedbirler alınacaktır.
5. Kamu politikalarından kaynaklanabilecek
belirsizlikler azaltılarak özel sektörün ileriye yönelik karar alabilmesi
için elverişli ortam sağlanacaktır.
B. PARA
POLİTİKASI VE FİYAT İSTİKRARI
1. Para politikası, 2009 yılında da enflasyon
hedeflemesi rejimi çerçevesinde yürütülecektir.
2. Merkez Bankası, kısa vadeli faiz oranlarını para
politikasının temel aracı olarak kullanmaya devam edecektir. Ayrıca,
gerekli durumlarda zorunlu karşılık oranları veya etkin likidite yönetimi
gibi destekleyici araçlar da kullanılabilecektir.
3. Para politikası kararları, Para Politikası Kurulu
tarafından, olağanüstü durumlar dışında, önceden belirlenmiş bir yıllık
takvime göre ve ayda bir yapılan toplantılarla alınacaktır.
4. Önümüzdeki dönemde de Merkez Bankası, enflasyonun
orta vadeli görünümüne odaklanacak ve para politikası kararlarını bu
doğrultuda alacaktır.
5. Hesap verme yükümlülüğü çerçevesinde, enflasyonun
ilan edilen hedeften belirgin olarak sapması ya da sapma olasılığının
ortaya çıkması halinde, Merkez Bankası hedeften sapmanın nedenlerini ve
enflasyonun tekrar hedefe yakınsaması için alınan ve alınması gereken
önlemleri Hükümete yazılı olarak bildirecek ve kamuoyuna duyuracaktır.
6. Dalgalı döviz kuru rejimi 2009 yılında da
sürdürülecektir. Buna göre, döviz kurları döviz piyasasındaki arz ve talep
koşulları tarafından belirlenecek, Merkez Bankasının herhangi bir döviz
kuru hedefi olmayacaktır.
7. Döviz kurlarında aşırı oynaklık görüldüğünde ya
da görülme ihtimali doğduğunda, Merkez Bankası kendi inisiyatifiyle döviz
piyasasına alım ya da satım yönünde doğrudan müdahalelerde
bulunabilecektir.
C. ÖDEMELER
DENGESİ
1. İhracatımızın; katma değeri yüksek, sermaye ve
bilgi yoğun, ileri teknolojili sektörlerin ağırlıklı olduğu bir yapıya
dönüşümünün sağlanmasını teminen uygulanan destek sistemlerinde, DTÖ ve AB
normları çerçevesinde gerekli düzenlemeler yapılacak ve yeni programlar
oluşturulacaktır.
2. Geleneksel ihracat sektörlerinde katma değer
artışı sağlanmasına yönelik politikalar uygulanacaktır. Bu kapsamda,
tasarım, marka, pazarlama ve tanıtım konusundaki mevcut destekler
çeşitlendirilerek geliştirilecektir.
3. En büyük ticaret ortağımız olan ve mali krizden
önemli ölçüde olumsuz etkilenen AB’de pazar payımızı korumaya; petrol
ihracatçısı ülkelerde ve krizden daha az etkilenen ülkelerde de
ihracatımızı artırmaya yönelik tedbirler alınacaktır.
4. Ürün çeşitlendirmesine giderek dış pazarda
rekabet gücü olabilecek, yüksek katma değerli, yeni teknoloji özelliği olan
ürünlerin geliştirilmesi ve ihracata yönlendirilmesi için destek sistemleri
oluşturulacaktır.
5. İkili ve çok taraflı ticari ilişkiler kapsamında
ihracatın geliştirilmesi amacıyla; kamu, özel sektör ve sivil toplum
kuruluşları arasında koordinasyonu sağlayacak, ihracatçıların pazara giriş
imkanlarını artıracak mekanizmalar geliştirilecektir.
6. Ticaretin önündeki engellerin kaldırılmasını
teminen, üçüncü ülkelerle imzalanan teknik işbirliği anlaşmaları
etkinleştirilecektir. Ayrıca, AB’nin uygunluk değerlendirmesi sonuçlarının
karşılıklı tanınmasına ilişkin anlaşma imzaladığı ülkeler ve EFTA
ülkeleriyle paralel anlaşmalar imzalanması amacıyla çalışmalar
gerçekleştirilecektir.
7. Orta vadede yurt içi üretimin ithalata
bağımlılığının azaltılması amacıyla, sanayide kullanılan ithal ara
girdilerin yurt içinde üretilmesini sağlayacak mekanizmalar
geliştirilecektir.
8. Gümrük Birliği uyarınca üstlenmekle yükümlü
olduğumuz AB’nin teknik mevzuatına uyum süreci hızlandırılacak;
uyumlaştırılan mevzuatın etkin uygulanmasını teminen gerekli idari, teknik
ve fiziki altyapı tamamlanacak; ithalat aşamasındaki ve piyasa gözetim ve
denetimi sırasındaki kontroller etkinleştirilecektir.
9. Yatırım ortamının iyileştirilmesine yönelik
çalışmalara devam edilecektir.
D. MALİYE
POLİTİKASI
1. Makroekonomik istikrarın korunması için maliye,
para ve gelirler politikası uyum içinde sürdürülecektir.
2. Mali kuralların yasal zemine kavuşturulmasına
yönelik çalışmalar sonuçlandırılacaktır.
3. Kamu kesimi faiz dışı fazlası orta vadeli mali
hedefleri tutturacak şekilde belirlenecektir.
4. Kamu maliyesinde mali saydamlığı güçlendirmek
için gerekli adımlar atılacaktır.
5. Kamu kesiminde mali sorumluluk bilincinin
geliştirilmesi amacıyla mali yönetim, iç kontrol ve iç denetim faaliyetlerine
yönelik teknik ve idari kapasite güçlendirilecektir.
6. Mali sonuç doğuracak düzenlemelere ilişkin etki
analizi, kısa dönemin yanı sıra, orta ve uzun dönemdeki yansımalar da
dikkate alınarak yapılacaktır.
7. Merkezi yönetim bütçesinin uygulanmasında,
gerekli görüldüğünde, küresel finansal krizin etkilerinin azaltılması
amacıyla tedbirler alınacaktır.
8. Kamu kesiminde ücret ve maaşlar hedeflenen
enflasyon oranında artırılacaktır.
9. Kamu kurum ve kuruluşlarında yeni personel
istihdamına yönelik sınırlamalara devam edilecektir.
10. İlaç ve tedavi harcamalarından kaynaklanan mali
yükleri kontrol altına almaya yönelik tedbirlere devam edilecektir.
11. Genel ekonomik koşullar göz önünde
bulundurularak, maktu vergi ve harçlar güncellenecektir.
12. Vergi idaresinin denetim ve uygulama
kapasitesinin güçlendirilmesi ile ilgili çalışmalar sürdürülecektir.
13. Kamu harcamalarında yerindelik, etkililik ve
verimlilik ile alternatif maliyetler gözetilecektir.
14. Farklı yatırımcı tercihlerine uygun olarak
borçlanma enstrümanları çeşitlendirilecektir.
15. Kamu borç yönetiminde; kamu finansman
ihtiyaçlarının makul risk düzeyi çerçevesinde en uygun maliyetle
karşılanması, orta ve uzun dönemde karşılaşılabilecek risklerin asgari
seviyede tutulması için yeterli düzeyde rezerv tutulması ve şeffaflığın
korunması esastır.
16. Yerel yönetimlerin öz gelirlerini artırıcı
düzenleme yapılacaktır.
E. KAMU
YATIRIMLARI
1. Kamu yatırımlarının etkili, verimli ve zamanında
gerçekleştirilmesini, mevcut sermaye stokunun daha etkin kullanılmasını
hedefleyen çalışmalara devam edilecektir.
2. Eğitim, sağlık, teknolojik araştırma, ulaştırma,
içme suyu ile bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik
altyapı yatırımlarına öncelik verilecektir. İstanbul Bilişim Vadisi Projesi
bu çerçevede özel önem taşımaktadır.
3. Kamu yatırımları, yenilenebilir enerji ve
tarımsal altyapıyı güçlendirmeye odaklı başta Güneydoğu Anadolu Projesi
olmak üzere, Doğu Anadolu Projesi, Konya Ovası Projesi ve diğer tüm
bölgelerdeki bölgesel ekonomik kalkınma ve sosyal gelişme ile bölgelerarası
gelişmişlik farklarının azaltılmasında etkili bir araç olarak
kullanılacaktır.
4. AB’ye üyelik yönünde ortaya konulan politika ve
önceliklerin hayata geçirilmesi için sürdürülen çalışmaların gerektirdiği
yatırımlar hızlandırılacaktır.
5. Kamu altyapı yatırımlarında özel sektör
katılımını artırıcı modeller uygulamaya geçirilecektir.
6. Kamu yatırım teklif ve kararları, sorun ve çözüm
odaklılık analizlerini içeren sektör çalışmalarına ve nitelikli
yapılabilirlik etüt ve analizlerine dayandırılacaktır.
F. KİT VE
SOSYAL GÜVENLİK
1. Özelleştirme kapsamında bulunan KİT’lerin belirli
bir takvim ve strateji çerçeve-sinde özelleştirilmesi; ancak,
özelleştirilinceye kadar bu teşebbüslerin ve özelleştirme kapsamında
bulunmayan diğer kuruluşların verimlilik ilkelerine uygun olarak
işletilmesi amaçlanmaktadır.
2. KİT’lerde hesap verebilirlik, şeffaflık, karar
alma süreçlerinde esneklik ve stratejik yönetim anlayışı esas alınacaktır.
3. Fiyatlandırma başta olmak üzere KİT’lerin tüm
işletmecilik politikaları, genel yatırım ve finansman kararnamelerinde
öngörülen hedeflere ulaşacak şekilde piyasa şartlarına uygun olarak
belirlenecek ve etkin bir şekilde uygulanacaktır.
4. KİT’lerde stok, tedarik, üretim ve pazarlama
maliyetlerini düşürerek verimliliği artıran ve uluslararası fiyat
değişimlerine duyarlı bir finansman politikası izlenecektir.
5. KİT’lerin atıl durumda bulunan gayrimenkullerinin
değerlendirilmesinde rayiç bedel esas alınacaktır. KİT’lerin, atıl olmayan
gayri menkullerini devretmemesi esastır. Zorunluluk hallerinde devir, ancak, işletmenin verimliliği,
bütünlüğü ve çevre sağlığı gibi hususları olumsuz etkilemeyecek şekilde
gerçekleştirilebilecektir.
6. KİT’lerin zarar eden işletme birimleri,
fonksiyonları da dikkate alınarak, çözüme kavuşturulacaktır.
7. KİT’lerde atıl istihdamın azaltılmasına yönelik
tedbirlerin uygulanması sürdürülecek, ancak nitelikli personel ihtiyacının
karşılanması için gerekli tedbirler alınacaktır.
8. İmalat sanayii maliyetleri üzerinde olumsuz baskı
oluşturan enerji girdi fiyatlarının tespitinde sanayi aboneleri lehine bir
politika izlenecektir.
9. Genel sağlık sigortası sisteminin mali
sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla sağlık harcamaları düzenli olarak
izlenerek kontrol altına alınacaktır.
10. Aile hekimliği uygulaması zorunlu sevk
zinciriyle birlikte yürütülecektir.
Devamı için tıklayınız
|